Wykop pod basen minikoparką: maszyna, łyżki i czas pracy

Planują Państwo basen w ogrodzie i chcą samodzielnie wykonać wykop? Z minikoparką zajmie to tylko kilka dni. Decydują trzy czynniki: głębokość kopania maszyny, szerokość dojazdu do Państwa ogrodu i ilość ziemi do wykopania. Tutaj dowiedzą się Państwo, która minikoparka Rippa będzie odpowiednia, jakie łyżki są potrzebne i ile trwa wykop.

Która minikoparka Rippa pasuje do Państwa basenu?

Decydują trzy wartości: głębokość kopania musi wystarczyć na nieckę i podbudowę, maszyna musi przejechać przez dojazd do Państwa ogrodu, a przy załadunku kontenerów lub ciężarówek pomaga duża wysokość wysypu. Przy głębokości kopania warto zostawić pewien zapas, ponieważ w samych narożnikach wykopu łyżka nie osiąga pełnej głębokości.

Model	Głębokość kopania	Szerokość	Wysokość wysypu	Do Państwa basenu
R06	1,26 m	747 mm	1,57 m	małe niecki do ok. 0,9 m głębokości
R10 ECO	1,56 m	917 mm	1,83 m	niecki do ok. 1,2 m głębokości
R13 PRO	2,04 m	849 mm	1,92 m	baseny do 1,5 m głębokości przy wąskim dojeździe
R15 ECO	1,81 m	983 mm	2,28 m	baseny do ok. 1,4 m głębokości
R18 PRO	2,63 m	998 mm	2,05 m	nasza rekomendacja dla większości basenów ogrodowych
R22 PRO	2,29 m	1 540 mm	2,50 m	duże baseny, ładuje bezpośrednio na wywrotki
R32 PRO	2,83 m	1 550 mm	3,18 m	duże baseny i stawy kąpielowe przy szerokim dojeździe

Dla większości basenów ogrodowych najlepszym wyborem jest R18 PRO. Przy głębokości kopania 2,63 m ma wystarczający zapas na nieckę, podbudowę i skarpę, a dzięki szerokości 998 mm przejeżdża przez wiele bram ogrodowych. Jeśli dojazd jest węższy niż 1 m, warto wybrać R13 PRO o szerokości zaledwie 849 mm. Przy dużych basenach i swobodnym dojeździe R22 PRO pracuje szybciej, a dzięki wysokości wysypu 2,50 m ładuje urobek bezpośrednio na wywrotki i do kontenerów.

Jakie łyżki są potrzebne

Z właściwą łyżką wykop postępuje szybciej i jest wykonany staranniej. Do basenu potrzebne są dwie, a najlepiej trzy łyżki:

• Łyżka kopiąca z zębami: spulchnia grunt i wydobywa ziemię. Do wykopu pod basen nadaje się szerokość od 40 do 60 cm, na przykład łyżka kopiąca do R18 PRO lub łyżka kopiąca do R13 PRO.
• Łyżka skarpowa: prosta krawędź tnąca bez zębów wyrównuje dno wykopu i formuje równe skarpy. Najlepiej sprawdza się szerokość od 80 do 100 cm, na przykład łyżka skarpowa do R18 PRO.
• Łyżka skarpowa uchylna: można ją przechylać na boki. Dzięki temu można formować skarpy pod żądanym kątem bez przestawiania maszyny, na przykład łyżką skarpową uchylną do R18 PRO.

Lemieszem maszyny rozprowadzą Państwo później materiał zasypowy i wyrównają teren wokół basenu. Wszystkie łyżki do danego modelu są dostępne w dziale Osprzęt do minikoparek.

Jak duży będzie wykop

Wykop jest znacznie większy niż sam basen, ponieważ dochodzą trzy naddatki:

• Przestrzeń robocza: wokół niecki potrzebne jest miejsce na montaż, uszczelnienie i zasypanie. Warto przewidzieć od 40 do 50 cm z każdej strony albo trzymać się zaleceń producenta basenu.
• Podbudowa: pod nieckę trafia zagęszczony tłuczeń i zwykle betonowa płyta denna. Razem to często od 25 do 35 cm.
• Skarpa: w Niemczech norma DIN 4124 stanowi, że przy głębokości powyżej 1,25 m ściany nie mogą już być pionowe, jeśli ktoś pracuje w wykopie. Powyżej 1,75 m wykop trzeba wyprofilować skarpą od dna aż po krawędź: w piasku o nachyleniu najwyżej 45°, w twardoplastycznej glinie najwyżej 60°. Inne kraje mają podobne przepisy. Więcej na ten temat w części Bezpieczeństwo.

Przykładowe wyliczenie: basen 6 × 3 m o głębokości 1,5 m

Tak można obliczyć ilość ziemi i czas kopania dla typowego basenu ogrodowego w twardoplastycznym gruncie gliniastym:

1. Dno wykopu: basen 6,0 × 3,0 m plus 0,5 m przestrzeni roboczej z każdej strony daje 7,0 × 4,0 m.
2. Głębokość: 1,5 m niecki plus 0,3 m podbudowy daje 1,8 m.
3. Skarpa: przy głębokości 1,8 m i nachyleniu skarpy 60° wykop poszerza się z każdej strony o nieco ponad 1 m. Na górze ma ok. 9,1 × 6,1 m.
4. Ilość ziemi: daje to ok. 74 m³ gruntu rodzimego (w stanie naturalnym). W piasku, przy skarpie 45°, byłoby to ok. 94 m³.
5. Objętość po wykopaniu: wykopana ziemia zajmuje więcej miejsca niż w stanie rodzimym. Dla gliny przyjmuje się współczynnik spulchnienia 1,3, dla piasku ok. 1,1–1,2. Z 74 m³ robi się więc ok. 96 m³ luźnej ziemi.

Czas kopania można oszacować za pomocą prostego wzoru:

Według karty katalogowej standardowa łyżka R18 PRO ma pojemność 0,045 m³. Cykl roboczy złożony z kopania, obrotu i wysypu trwa u wprawnego operatora ok. 20 sekund, co daje 180 cykli na godzinę. Przy napełnieniu łyżki w 80% R18 PRO wydobywa więc ok. 6,5 m³ luźnej ziemi na godzinę, czyli ok. 5 m³ gruntu rodzimego. Na 74 m³ z przykładu potrzeba zatem ok. 15 godzin czystego czasu kopania.

W praktyce z R18 PRO warto przewidzieć od dwóch do trzech dni pracy, ponieważ dochodzą przestawianie maszyny, dokładne wyrównanie dna i przerwy. Mniejsze maszyny, takie jak R13 PRO, mają mniejszą łyżkę i potrzebują odpowiednio więcej czasu.

Co zrobić z ziemią?

Około 96 m³ luźnej ziemi to znacznie więcej, niż spodziewa się większość osób. Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem kopania warto zaplanować, gdzie trafi ziemia:

• Humus składować osobno: najpierw zdjąć wierzchnią, bogatą w próchnicę warstwę o grubości ok. 20–30 cm i złożyć ją oddzielnie. Przyda się później pod trawnik i rabaty.
• Zostawić ziemię do zasypania: po montażu basenu przestrzeń roboczą i skarpę trzeba z powrotem zasypać. Część urobku może więc zostać na działce, jeśli jest miejsce na pryzmę.
• Wywieźć resztę: kontenery mieszczą zwykle od 5 do 10 m³. Na pozostałą ziemię potrzeba więc kilku kontenerów albo kursów ciężarówki. Warto wcześniej zapytać o ceny, ponieważ koszty wywozu i utylizacji bardzo się różnią w zależności od regionu i rodzaju gruntu.

Jeśli kontener stoi dalej, ziemię dowiezie do niego wozidło. Wozidło gąsienicowe RD06 ma tylko 780 mm szerokości, mieści 0,27 m³ w skrzyni i dzięki gumowym gąsienicom przejedzie także po trawniku. Jeśli ciężarówka może podjechać wystarczająco blisko, R22 PRO lub R32 PRO załaduje ją bezpośrednio dzięki wysokości wysypu wynoszącej odpowiednio 2,50 m i 3,18 m.

Bezpieczeństwo: skarpa, odstęp, przewody

Wykop pod basen to pełnoprawny wykop budowlany. W Niemczech zasady określa norma DIN 4124; BG BAU, niemiecki ubezpieczyciel wypadkowy branży budowlanej, podsumowuje je w swojej karcie informacyjnej o wykopach ze skarpami. Inne kraje mają podobne przepisy: warto sprawdzić, które obowiązują w Państwa przypadku, a wartości niemieckie są dobrym punktem odniesienia. Tych zasad należy przestrzegać także przy budowie prywatnej, ponieważ osunięcie się ściany wykopu może być śmiertelne:

• Przed kopaniem sprawdzić przewody: należy poprosić dostawców prądu, gazu, wody i usług telekomunikacyjnych o plany sieci.
• Do 1,25 m głębokości: pionowe ściany bez zabezpieczenia są dopuszczalne, jeśli grunt jest stabilny, a maszyny zachowują odstęp.
• Do 1,75 m głębokości: w gruncie spoistym co najmniej twardoplastycznym można kopać bez obudowy, jeśli część ściany powyżej 1,25 m od dna jest wyprofilowana skarpą o nachyleniu najwyżej 45° lub zabezpieczona.
• Powyżej 1,75 m głębokości: wykop musi mieć skarpy od dna aż po krawędź. Bez obliczeń stateczności dopuszcza się najwyżej 45° w gruntach niespoistych lub spoistych miękkoplastycznych, 60° w gruntach spoistych twardoplastycznych lub półzwartych i 80° w skale.
• Wolna krawędź: wzdłuż górnej krawędzi musi pozostać wolny pas o szerokości co najmniej 0,60 m. Nie wolno tam składować ziemi ani materiałów.
• Odstęp maszyny: maszyny budowlane do 12 t, czyli wszystkie minikoparki Rippa, zachowują co najmniej 1 m odstępu od krawędzi skarpy.
• Zejście do wykopu: od głębokości 1,25 m do wykopu schodzi się po drabinie lub schodach. Gdy minikoparka pracuje, nikt nie może przebywać w wykopie ani w zasięgu obrotu maszyny.

Przy wodzie gruntowej, działce na zboczu lub budynkach tuż obok wykopu należy skorzystać z pomocy wyspecjalizowanej firmy.

Wykop pod basen krok po kroku

1. Wytyczenie: oznaczyć palikami i sznurkiem basen, przestrzeń roboczą i krawędź skarpy oraz ustalić stały punkt odniesienia wysokości.
2. Zdjęcie humusu: zdjąć wierzchnią warstwę i złożyć ją osobno.
3. Kopanie warstwami: kopać łyżką kopiącą warstwa po warstwie i ładować ziemię bezpośrednio na wozidło, przyczepę lub do kontenera.
4. Kontrola skarpy i głębokości: formować skarpę pod właściwym kątem i na bieżąco sprawdzać głębokość niwelatorem lub laserem.
5. Wyrównanie dna: przejść na łyżkę skarpową i wyrównać dno wykopu. Nie kopać głębiej niż to konieczne, w przeciwnym razie trzeba będzie ponownie zasypywać i zagęszczać.
6. Wykonanie podbudowy: rozłożyć tłuczeń, zagęścić go i wykonać płytę denną zgodnie z zaleceniami producenta basenu.
7. Zasypanie: po montażu basenu zasypywać przestrzeń roboczą warstwami i zagęszczać każdą warstwę. Na koniec wyrównać teren lemieszem.

Minikoparkę mogą Państwo przywieźć na budowę samodzielnie na odpowiedniej przyczepie. Na co zwrócić uwagę w kwestii masy, przyczepy i mocowania ładunku, wyjaśniamy w poradniku Transport minikoparki.

Czy potrzebne jest pozwolenie?

To, czy basen wymaga pozwolenia, zależy od kraju, a często także od przepisów lokalnych. W Niemczech na przykład regulują to przepisy budowlane poszczególnych krajów związkowych: w Bawarii baseny nie wymagają pozwolenia, z wyjątkiem terenów niezabudowanych poza obszarem zabudowy (art. 57 BayBO). Inne kraje związkowe wprowadzają ograniczenia dotyczące pojemności niecki lub zadaszeń. Nawet basen niewymagający pozwolenia musi być zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego i zachowywać odległości od granic działki. Przed rozpoczęciem kopania warto zasięgnąć informacji w lokalnym urzędzie.

Najczęstsze pytania

Odpowiednie minikoparki

R13 PRO
szerokość 849 mm, głębokość kopania 2,04 m, na wąskie dojazdy

R18 PRO
głębokość kopania 2,63 m, nasza rekomendacja do basenów ogrodowych

R22 PRO
wysokość wysypu 2,50 m, do dużych basenów